Người lớn có bị tay chân miệng không là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm, đặc biệt khi trong gia đình có trẻ nhỏ đang mắc bệnh hoặc khi bản thân xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau họng, nổi mụn nước ở tay, chân và miệng. Từ trước đến nay, nhiều người vẫn cho rằng bệnh tay chân miệng chỉ xảy ra ở trẻ em dưới 5 tuổi nên người trưởng thành không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, đây là quan niệm chưa hoàn toàn chính xác.
Hiểu đúng về người lớn có bị tay chân miệng sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và áp dụng những biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Trong bài viết dưới đây, hãy cùng tìm hiểu toàn diện về căn bệnh này từ nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị cho đến các lưu ý quan trọng trong quá trình chăm sóc.
Người lớn có bị tay chân miệng không?
Người lớn có bị tay chân miệng không thì câu trả lời là có. Người trưởng thành hoàn toàn có thể mắc bệnh tay chân miệng, mặc dù tỷ lệ thấp hơn so với trẻ nhỏ.
Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc nhóm Enterovirus gây ra. Hai chủng virus thường gặp nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Trong đó, Enterovirus 71 được đánh giá là chủng có khả năng gây ra nhiều biến chứng thần kinh và tim mạch nguy hiểm hơn.
Ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên tỷ lệ mắc bệnh rất cao. Trong khi đó, nhiều người trưởng thành đã từng tiếp xúc với virus từ nhỏ nên có miễn dịch nhất định. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc người lớn sẽ không bao giờ mắc bệnh.
Do có nhiều chủng Enterovirus khác nhau nên một người từng mắc bệnh trước đây vẫn có thể bị tái nhiễm nếu gặp một chủng virus khác. Ngoài ra, khả năng miễn dịch cũng giảm dần theo thời gian, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người mắc các bệnh mạn tính.
Điều đáng lưu ý là không ít trường hợp người trưởng thành mắc bệnh nhưng triệu chứng rất nhẹ hoặc gần như không có biểu hiện rõ ràng. Chính vì vậy, họ vô tình trở thành nguồn lây virus cho trẻ nhỏ trong gia đình mà không hề hay biết.
Nguyên nhân khiến người lớn mắc bệnh tay chân miệng
Hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh sẽ giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm để giải đáp cho người lớn có bị tay chân miệng không và có biện pháp phòng tránh phù hợp.
Virus Enterovirus là tác nhân chính
Trong các bản tin tổng hợp về sức khỏe đưa ra Virus Enterovirus thuộc họ Picornaviridae. Đây là nhóm virus có khả năng tồn tại khá lâu trong môi trường bên ngoài nếu điều kiện thuận lợi. Các chủng thường gặp gồm:
-
Coxsackievirus A16.
-
Enterovirus 71.
-
Coxsackievirus A6.
-
Coxsackievirus A10.
Trong số này, Enterovirus 71 thường gây bệnh nặng hơn và có nguy cơ biến chứng thần kinh cao.
Virus có thể tồn tại nhiều ngày trên bề mặt đồ vật như bàn ghế, đồ chơi, tay nắm cửa hoặc các vật dụng sinh hoạt nếu không được vệ sinh đúng cách.
Người lớn chưa có miễn dịch với chủng virus gây bệnh
Một trong những lý do khiến người lớn có bị tay chân miệng là do cơ thể chưa từng tiếp xúc với chủng virus hiện tại. Miễn dịch sau khi mắc bệnh chỉ giúp bảo vệ trước đúng chủng virus đã nhiễm, chứ không có khả năng bảo vệ hoàn toàn trước các chủng khác.
Chính vì vậy, việc từng mắc bệnh tay chân miệng trước đây không đồng nghĩa sẽ không mắc lại.
Hệ miễn dịch suy giảm
Sức đề kháng đóng vai trò rất quan trọng trong việc chống lại virus. Nếu hệ miễn dịch suy yếu, virus sẽ dễ dàng xâm nhập và nhân lên trong cơ thể. Một số yếu tố khiến miễn dịch giảm gồm:
-
Thiếu ngủ kéo dài.
-
Làm việc quá sức.
-
Căng thẳng liên tục.
-
Ăn uống thiếu chất.
-
Mắc bệnh mạn tính như tiểu đường hoặc suy thận.
-
Điều trị hóa chất hoặc thuốc ức chế miễn dịch.
Đây đều là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở người trưởng thành.
Bệnh tay chân miệng lây sang người lớn bằng những con đường nào?
Virus Enterovirus được đánh giá là có khả năng lây lan khá nhanh, đặc biệt trong môi trường đông người. Việc hiểu rõ các đường lây sẽ giúp chủ động phòng tránh hiệu quả hơn.
Lây qua tiếp xúc trực tiếp với người bệnh
Đây là con đường lây phổ biến nhất. Virus tồn tại trong nước bọt, dịch mũi họng và dịch từ các nốt phỏng nước. Khi người khỏe mạnh tiếp xúc trực tiếp với người bệnh thông qua bắt tay, ôm, hôn hoặc chăm sóc người bệnh mà không có biện pháp bảo hộ phù hợp thì nguy cơ nhiễm virus sẽ tăng lên đáng kể. Đây là lý do cha mẹ thường là người bị lây từ con nhỏ.
Lây qua đường tiêu hóa
Virus được đào thải ra ngoài theo phân. Nếu sau khi thay tã cho trẻ hoặc đi vệ sinh mà không rửa tay sạch bằng xà phòng, virus có thể bám vào tay rồi theo thức ăn xâm nhập vào cơ thể. Con đường này đặc biệt phổ biến trong các gia đình có trẻ nhỏ hoặc tại các trường mầm non.
Lây qua đồ dùng sinh hoạt
Virus có khả năng tồn tại trên nhiều bề mặt khác nhau. Nếu người bệnh sử dụng chung các vật dụng như ly uống nước, khăn mặt, bàn chải đánh răng hoặc khăn lau rồi người khác tiếp tục sử dụng thì nguy cơ lây nhiễm sẽ tăng lên.
Ngoài ra, các bề mặt như điện thoại, bàn phím máy tính, tay nắm cửa hay bàn ăn cũng có thể trở thành nơi chứa virus nếu không được vệ sinh thường xuyên.
Lây qua giọt bắn đường hô hấp
Khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần, các giọt bắn chứa virus sẽ phát tán vào không khí. Nếu người khỏe mạnh hít phải hoặc để virus tiếp xúc với mắt, mũi và miệng thì vẫn có nguy cơ mắc bệnh.
Đây là nguyên nhân khiến bệnh dễ lây lan trong gia đình, trường học và nơi làm việc.
Triệu chứng bệnh tay chân miệng ở người lớn
Mặc dù người lớn có bị tay chân miệng không thường diễn biến nhẹ ở người trưởng thành, nhưng các triệu chứng vẫn có những đặc điểm điển hình giúp nhận biết sớm. Trong nhiều trường hợp, người bệnh chỉ nghĩ mình bị cảm cúm hoặc viêm họng thông thường nên không đi khám, dẫn đến nguy cơ lây lan virus cho những người xung quanh, đặc biệt là trẻ nhỏ.
Thông thường, thời gian ủ bệnh kéo dài từ 3–7 ngày kể từ khi virus xâm nhập vào cơ thể. Sau giai đoạn này, các triệu chứng sẽ xuất hiện theo từng giai đoạn.
Giai đoạn khởi phát
Ở những ngày đầu, người bệnh thường có biểu hiện khá giống với bệnh cúm. Các triệu chứng phổ biến bao gồm sốt nhẹ từ 37,5–38,5 độ C, cảm giác mệt mỏi, đau đầu, đau họng, đau cơ và chán ăn. Một số người có thể bị sổ mũi nhẹ hoặc nổi hạch vùng cổ.
Do các dấu hiệu này không đặc hiệu nên đa số người lớn đều chủ quan và tiếp tục sinh hoạt, làm việc bình thường. Đây cũng là thời điểm virus dễ phát tán sang người khác.
Giai đoạn toàn phát
Sau khoảng 1–2 ngày kể từ khi sốt, các nốt mụn nước đặc trưng bắt đầu xuất hiện.
Trong khoang miệng, người bệnh xuất hiện những bóng nước nhỏ ở lưỡi, lợi, niêm mạc má hoặc vòm họng. Các bóng nước nhanh chóng vỡ ra tạo thành vết loét gây đau rát, khiến việc ăn uống và nói chuyện trở nên khó khăn.
Ở bàn tay và bàn chân, các nốt mụn nước thường có kích thước từ 2–5 mm, bên trong chứa dịch trong, xung quanh có viền đỏ nhạt. Ngoài lòng bàn tay và lòng bàn chân, tổn thương cũng có thể xuất hiện ở đầu gối, khuỷu tay, mông hoặc vùng sinh dục.
Một số người lớn chỉ nổi rất ít mụn nước nên dễ bỏ qua hoặc nhầm với dị ứng da.
Giai đoạn hồi phục
Nếu không xuất hiện biến chứng, các triệu chứng sẽ giảm dần sau khoảng 7–10 ngày. Các vết loét trong miệng lành lại, mụn nước khô và bong vảy tự nhiên mà không để lại sẹo. Người bệnh dần ăn uống bình thường và sức khỏe hồi phục hoàn toàn.
Tuy nhiên, virus vẫn có thể tiếp tục được đào thải qua phân trong vài tuần sau khi các triệu chứng biến mất. Vì vậy, người bệnh vẫn cần chú ý vệ sinh cá nhân để hạn chế lây nhiễm.
Cách phòng ngừa bệnh tay chân miệng ở người lớn
Hiện nay vẫn chưa có vắc xin được sử dụng rộng rãi để phòng tất cả các chủng virus gây bệnh tay chân miệng. Vì vậy, việc phòng bệnh chủ yếu dựa vào vệ sinh cá nhân và hạn chế tiếp xúc với nguồn lây.
Rửa tay đúng cách
Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất. Người lớn nên rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước sạch trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chăm sóc trẻ nhỏ và sau khi tiếp xúc với người nghi mắc bệnh. Việc rửa tay đúng kỹ thuật trong ít nhất 20 giây giúp loại bỏ đáng kể virus trên bề mặt da.
Vệ sinh và khử khuẩn môi trường sống
Virus có thể tồn tại trên nhiều bề mặt trong nhiều giờ hoặc nhiều ngày. Do đó, cần thường xuyên lau chùi bàn ghế, tay nắm cửa, điều khiển tivi, điện thoại, đồ chơi trẻ em và các bề mặt tiếp xúc nhiều bằng dung dịch sát khuẩn phù hợp.
Quần áo, khăn mặt và chăn ga của người bệnh cũng nên được giặt riêng để giảm nguy cơ lây nhiễm.
Không dùng chung đồ dùng cá nhân
Khăn tắm, khăn mặt, bàn chải đánh răng, cốc uống nước và dụng cụ ăn uống là những vật dụng dễ mang theo virus. Việc sử dụng riêng các đồ dùng này sẽ giúp hạn chế lây lan trong gia đình.
Tăng cường sức đề kháng
Một cơ thể khỏe mạnh sẽ có khả năng chống lại virus tốt hơn. Người trưởng thành nên duy trì chế độ ăn cân bằng, bổ sung nhiều rau xanh, trái cây, ngủ đủ giấc và tập luyện thể dục đều đặn.
Đồng thời, hạn chế hút thuốc lá, uống quá nhiều rượu bia và kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như đái tháo đường hoặc tăng huyết áp.
Kết luận
Qua những thông tin trên có thể khẳng định rằng, người lớn có bị tay chân miệng không thì câu trả lời là hoàn toàn có. Mặc dù tỷ lệ mắc bệnh ở người trưởng thành thấp hơn trẻ nhỏ, nhưng nguy cơ nhiễm virus vẫn hiện hữu, đặc biệt ở những người thường xuyên tiếp xúc với trẻ em hoặc có hệ miễn dịch suy giảm.
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt, đau họng, loét miệng hoặc nổi mụn nước ở tay và chân, hãy đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và hướng dẫn điều trị phù hợp. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp người bệnh nhanh hồi phục mà còn góp phần hạn chế sự lây lan của virus trong cộng đồng.
Nguồn: Sưu tầm
